Passieve nieuwbouw is Netbewuste nieuwbouw
In januari 2018 is de stichting PassiefBouwen benaderd door een netwerk-architect (DSO architect) van netbeheerder Enexis. Deze techneut had berekend dat bij het overschakelen van aardgas en het aansluiten van de elektrische auto’s het netwerk al snel overbelast raakt en dat passiefhuizen wel eens een oplossing konden zijn. Hij heeft dit met ons doorgesproken en onderzocht door middel van simulaties die laten zien dat bij meer elektriciteitsverbruikers zoals kookplaten, warmtepompen en elektrische auto’s de verdeelstations op rood gaan. Het verlagen van de energievraag waar mogelijk was volgens hem de belangrijkste stap om erger te voorkomen.
Naar aanleiding van deze gesprekken heeft stichting PassiefBouwen gesproken met de directie van Enexis om uit te leggen wat een passieve gebouwschil kan doen en om de mogelijkheden te bespreken om passief te promoten. Helaas kwamen we al snel tot de conclusie dat de kosten voor uitbreiding van het netwerk niet het probleem van de netbeheerders is, netbeheerders leggen de rekening voor uitbreiding van het netwerk simpelweg bij de overheid neer. Onze overheid die bekendstaat om het vooruit schuiven van problemen. Zo gebeurde dat ook dit probleem inmiddels onder de term “net congestie” bekend staat tot problemen leidt. Wij hebben in die tijd de buitendienstmedewerkers van Enexis tijdens regionale bijeenkomsten hierover door middel van presentaties ingelicht. Deze medewerkers adviseren gemeenten op het gebied van het elektriciteitsnet, maar hier is weinig mee gebeurd.
De netwerk-architect in kwestie heeft bij de stichting PassiefBouwen destijds wel de opleiding ‘passive House consultant’ gevolgd om zich te bekwamen in de techniek en berekeningen van een passief huis. Tijdens deze opleiding zijn we zelfs met alle deelnemers op de Enexis locatie in Zwolle geweest waar ook het toenmalige huis van de toekomst is bezocht. Er is over deze problematiek in 2018 ook door Enexis op de deelnemersbijeenkomst van PassiefBouwen gepresenteerd.
In 2023 wordt stichting PassiefBouwen door de gemeente Etten-Leur gevraagd om haar visie omtrent de nieuwbouwwijk Haansberg te geven. In Etten-Leur is op dat moment bekend dat het netwerk overvol is door de industrie en een aantal grote zonneparken. Door de kennis die wij in het verleden met Enexis hebben opgedaan hebben we voorgesteld om passief bouwen als oplossing voor net congestie te laten onderzoeken door een onafhankelijke partij. Die onafhankelijke partij is DEP geworden, DEP staat voor duurzaam energy perspectief, en is een consultancy tak van netbeheerder Liander. DEP heeft van Etten-Leur opdracht gekregen om een energy ontwerp voor de wijk Haansberg te maken en hierbij te onderzoeken of passief bouwen een optie is.
Uit dit onderzoek is als belangrijkste conclusie naar voren gekomen dat een passieve gebouwschil de voordeligste maatregel is met het grootste effect voor de vermindering van netcongestie. Het is ook voor de hand liggend dat een woning die 70% minder warmtevraag heeft ook minder netcongestie veroorzaakt. Maar waar wij geen rekening mee hadden gehouden is dat het niet uitmaakt wanneer je die warmte vraagt, in een passief huis kan dat ook midden in de nacht omdat die warmte heel lang wordt vastgehouden. Het werkt zowel in het voordeel van de energievraag en de gelijktijdigheid.
Het onderzoek van DEP richtte zich in het bijzonder op het verlagen van rekenwaarde voor energie per woning. Netbeheerders houden hiervoor 5 kw aan en het target was om deze energievraag te verlagen tot 1 kW. Vanzelfsprekend is hiervoor meer nodig dan alleen een passieve gebouwschil. Vooral het oplossen van de gelijktijdigheid (het afvlakken van de piek) is een uitdaging en moet worden opgevangen door batterijen, in het geval van Etten-Leur door V2G van laadpleinen met deelauto’s. Planologen en stedenbouwkundigen zullen meer rekening moeten houden met de ruimte die energie inneemt in nieuwbouwwijken. Energie is niet langer vanzelfsprekend en moet zo dicht mogelijk worden opgewekt of worden verdeeld. Er zal ruimte moeten worden gereserveerd voor verdeelstations, windenergie, zonne-energie en energieopslag.
Omdat DEP een volle dochter is van Liander zijn de bevindingen van het onderzoek in Etten Leur inmiddels doorgesijpeld tot de balans wijk die Liander als wijk van de toekomst heeft ontwikkeld. Passief bouwen is nu daarin de eerste van de 8 randvoorwaarden.
https://www.liander.nl/kijkt-vooruit/balanswijk/de-energieprincipes-van-de-balanswijk
Wat is nu precies netbewuste nieuwbouw?
Een BENG woning veroorzaakt netcongestie, helemaal de woningen die nog met natuurlijke ventilatie worden gebouwd. Kan je die netbewust bouwen op plaatsen waar geen netcongestie is? Of moeten we rekening houden met de transitie van bestaande woningen waarvan nog 80% met aardgas worden verwarmd. Met de energiecrisis veroorzaakt door de inval in Irak zijn we meer dan ooit bewust van onze afhankelijkheid van fossiele brandstoffen. Een BENG woning met balansventilatie met WTW die aan de maximale qv10 eis voldoet heeft nog steeds twee keer zoveel warmtevraag als een vergelijkbaar passief huis. Ook die zouden we niet meer moeten bouwen, dat is bouwen voor het verleden, terwijl we moeten bouwen voor de toekomst.
Passief bouwen is de enige netbewuste nieuwbouw.